Ruwvoer of krachtvoer: wat is het verschil en wat kies je?

Veel mensen zoeken de energie in het krachtvoer, terwijl de basis ergens anders ligt. In deze aflevering vergelijkt Maartje ruwvoer en krachtvoer: waar het verteerd wordt, wat voor energie het levert en hoe je op het etiket ziet waar je mee te maken hebt.

Kort antwoord

Ruwvoer of krachtvoer verschillen vooral in waar ze verteerd worden. Traditioneel krachtvoer is gemaakt van hele granen en dus een bron van zetmeel; dat wordt vooraan in het verteringsstelsel afgebroken door enzymen en geeft snel vrijkomende energie. Ruwvoer wordt achteraan gefermenteerd door bacterien en levert langzaam vrijkomende energie.

Wat is het verschil tussen ruwvoer en krachtvoer?

Het verschil zit niet in “veel” of “weinig” energie. Het zit in waar de energie vrijkomt en hoe snel.

• Krachtvoer is traditioneel gemaakt op basis van hele granen. Dat maakt het een echte bron van zetmeel.
• Ruwvoer bestaat uit vezels: structurele koolhydraten die het paard niet met eigen enzymen kan afbreken.

Die twee routes lopen door verschillende delen van het verteringsstelsel, en dat verklaart alles wat erna komt.

Waarom geeft krachtvoer snel vrijkomende energie?

Zetmeel wordt in het eerste gedeelte van het verteringsstelsel verteerd, in de dunne darm, door enzymen. De bouwstenen die daarbij vrijkomen worden daar direct opgenomen. Het gevolg is een relatief snelle stijging van de beschikbare energie.

Dat is precies wat je wilt bij een korte, intensieve inspanning. Het is ook precies wat je niet wilt bij een paard dat daar fel of onrustig van wordt, of bij een paard dat de hoeveelheid zetmeel niet goed verwerkt. Hoeveel zetmeel een paard per maaltijd aankan is beperkt; daarover gaat aflevering 2.

Waarom geeft ruwvoer langzaam vrijkomende energie?

Vezels stromen vrijwel ongewijzigd door naar het tweede gedeelte van het verteringsstelsel: de blinde en dikke darm. Daar worden ze gefermenteerd door bacterien. De vluchtige vetzuren die daarbij ontstaan neemt het paard op als energie.

Dat proces verloopt geleidelijk. Ruwvoer is daarmee een echte bron van langzaam vrijkomende energie, zonder de piek die zetmeel geeft.

Voor welk paard is een vezelrijk rantsoen een slimme keuze?

Vezelrijk voeren kan een slimme keuze zijn voor:

• hete paarden, die feller reageren op snel beschikbare energie
• paarden met een gevoelig verteringsstelsel, waarbij je onverteerd zetmeel in de dikke darm liever vermijdt

Belangrijk om eerlijk over te zijn: minder krachtvoer betekent niet automatisch minder energie. Voedzaam ruwvoer, zoals luzernepellets, kan een groot deel van de energiebehoefte dekken zonder de zetmeelbelasting te verhogen.

Hoe zie je op het etiket wat voor voer je in handen hebt?

Naast traditioneel krachtvoer staan er tegenwoordig ontzettend veel soorten paardenvoer op de markt. Namen als “muesli”, “balancer”, “structuurvoer” of “slobber” zeggen op zichzelf weinig. Het kan dus best een uitdaging zijn om erachter te komen wat voor voer bij jouw paard past.

De oplossing is simpel: kijk goed naar het etiket. Let op de gehaltes van:

• vezels (ruwe celstof) – hoe hoger, hoe meer het richting ruwvoer schuift
• suiker en zetmeel – samen bepalen ze hoe snel de energie vrijkomt
• vet – een energiebron die niet in de suiker- en zetmeelcategorie valt

Daarmee kun je erachter komen of een product een bron is van snel of van langzaam vrijkomende energie. De naam op de zak vertelt je dat niet; de analyse wel.

Veelgestelde vragen

Is krachtvoer slecht voor mijn paard? Nee. Het gaat om de hoeveelheid per maaltijd, de verdeling over de dag en of je paard de energie ook echt verbruikt. Een paard met een hogere behoefte kan krachtvoer prima gebruiken.

Kan ik krachtvoer helemaal vervangen door ruwvoer? Vaak voor een groot deel wel, mits het ruwvoer voedzaam genoeg is en de vitaminen en mineralen op een andere manier gedekt worden. Laat het rantsoen doorrekenen voordat je grote stappen zet.

Waaraan zie ik of een product vezelrijk is? Aan het ruwe celstofgehalte op het etiket. Producten met ongeveer 20% of meer zijn doorgaans een goede vezelbron.

Hoe snel mag ik overstappen van krachtvoer naar vezelrijk voer? Neem minimaal twee weken. De bacterien in de dikke darm hebben tijd nodig om zich aan te passen; een abrupte wissel geeft risico op koliek en diarree.