Wat zijn vezels? Zo verteert een paard structurele koolhydraten

Kort antwoord

Vezels zijn structurele koolhydraten die een paard niet met eigen enzymen kan afbreken. Bacteriën in de blinde en dikke darm fermenteren ze tot vluchtige vetzuren — een bron van langzaam vrijkomende energie. Suiker en zetmeel zijn de andere categorie koolhydraten: die breekt het paard zelf af met enzymen in de dunne darm, wat snel vrijkomende energie geeft.

Welke soorten koolhydraten kent een paard?

Kijk je naar het verteringsstelsel van een paard, dan zijn koolhydraten in te delen in twee categorieën.

Categorie 1 — koolhydraten die het paard zelf verteert. Hieronder vallen suiker en zetmeel. Het paard breekt ze af met enzymen in de dunne darm en neemt de bouwstenen daar op. Het gevolg: snel beschikbare energie.

Categorie 2 — structurele koolhydraten. Hier vallen vezels onder. Het paard heeft geen enzymen om ze af te breken. Ze stromen vrijwel ongewijzigd door naar de blinde en dikke darm.

Wat gebeurt er met vezels in de dikke darm?

In de blinde en dikke darm zit een grote populatie bacteriën. Die breken de vezels af via fermentatie. De eindproducten daarvan kan het paard wél opnemen: vluchtige vetzuren.

Die vluchtige vetzuren zijn de reden dat vezels een bron zijn van langzaam vrijkomende energie. De energie komt gespreid vrij in plaats van in een piek. Voor een paard dat gelijkmatig moet presteren — of juist niet feller mag worden — is dat precies wat je wilt.

Waarom maakt dit verschil in de praktijk uit?

Omdat het bepaalt hoe je paard reageert op zijn voer.

• Een rantsoen met veel suiker en zetmeel geeft pieken in bloedglucose en kan sommige paarden feller maken.
• Een rantsoen op basis van vezels levert energie gelijkmatiger, en houdt de darmmicrobiota stabieler.

Het is dus niet alleen de vraag hoeveel energie je voert, maar ook welke soort.

Hoe herken je een vezelrijk product?

Kijk op het etiket naar het ruwe celstofgehalte. Dat geeft een goede indicatie van hoeveel vezels een product bevat. Als vuistregel: hoe hoger het ruwe celstofgehalte, hoe vezelrijker het product. Producten met ongeveer 20% ruwe celstof of meer zijn doorgaans een goede vezelbron.

Veelgestelde vragen

Wat zijn structurele koolhydraten precies? Structurele koolhydraten zijn de koolhydraten waaruit de celwand van een plant is opgebouwd, zoals cellulose en hemicellulose. Ze geven de plant stevigheid en zijn voor het paard alleen via bacteriële fermentatie beschikbaar.

Wat zijn vluchtige vetzuren bij paarden? Vluchtige vetzuren (azijnzuur, propionzuur, boterzuur) zijn de eindproducten van vezelfermentatie in de dikke darm. Ze leveren een aanzienlijk deel van de dagelijkse energie van het paard.

Is suiker en zetmeel slecht voor een paard? Niet per definitie. Het gaat om de hoeveelheid per maaltijd en om de verdeling over de dag. Aflevering 3 gaat daarop in.

Waar zitten de meeste vezels in? In ruwvoer: hooi, voordroog, gras, luzerne, ruwvoermixen en ruwvoerpellets. Krachtvoer bevat doorgaans veel minder vezels.