Waarom vezels de basis zijn van het rantsoen van je paard

Wil je een gezond, fit en tevreden paard? Dan begint alles bij vezels. In deze kennisserie legt Maartje uit waarom – in korte afleveringen over vertering, ruwvoer, kauwen en gedrag.

Kort antwoord

Vezels zijn de basis van het paardenrantsoen omdat het verteringsstelsel van het paard erop gebouwd is. Bacteriën in de blinde en dikke darm fermenteren vezels tot vluchtige vetzuren: langzaam vrijkomende energie. Daarnaast zorgt vezelrijk ruwvoer voor kauwtijd en speeksel, wat de maag beschermt, en houdt het een paard uren per dag bezig met eten.

Waarom begint alles bij vezels?

Een paard is een grazer. In de natuur is hij tot wel achttien uur per dag bezig met het opnemen van vezelrijk ruwvoer. Het verteringsstelsel is daarop afgestemd: een relatief kleine maag, een korte dunne darm en een grote dikke darm vol bacteriën die vezels fermenteren.

Die volgorde bepaalt hoe je een rantsoen opbouwt. Ruwvoer is het startpunt; krachtvoer vul je aan waar ruwvoer niet in de behoefte voorziet. Niet andersom. Als richtlijn geldt minimaal 1,5% van het lichaamsgewicht aan droge stof uit ruwvoer per dag. Voor een paard van 600 kg is dat minstens 9 kilo droge stof.

Wat doen vezels precies voor je paard?

Ze leveren energie. Vezels worden in de dikke darm gefermenteerd tot vluchtige vetzuren. Dat is gelijkmatige energie, zonder de piek van suiker en zetmeel.

Ze beschermen de maag. Ruwvoer eten kost kauwtijd, en kauwen maakt speeksel aan. Speeksel en het ruwvoer zelf helpen het maagzuur te bufferen. In een Belgisch cohortonderzoek onder 200 paarden was een lage ruwvoeropname geassocieerd met een hogere kans op maagzweren.

Ze geven rust. Een paard dat lang bezig is met eten, staat minder verveeld op stal. Ruwvoer is daarmee ook een kwestie van mentaal welzijn.

Wie is Maartje Reitsma?

Maartje is nutritionist bij Hartog en studeerde Dierwetenschappen aan Wageningen University. Haar visie op paarden voeren draait om vezels – reden dat ze werkt bij een bedrijf dat al meer dan zeventig jaar gras en luzerne droogt.

Wat komt er in deze serie aan bod?

De afleveringen behandelen onderwerpen die allemaal met vezels te maken hebben:

• wat vezels precies zijn en hoe het paard ze verteert
• waarom te veel suiker en zetmeel misgaat
• kauwen, speeksel en maaggezondheid
• de verschillende soorten ruwvoer
• het drogestofgehalte van je ruwvoer
• hoeveel ruwvoer je paard echt binnenkrijgt
• wat ruwvoer doet voor het gedrag van je paard

Waar begin je vandaag?

1. Kijk eerst naar je ruwvoer, dan pas naar wat erbij moet.
2. Weeg één keer wat er echt in je hooinet gaat.
3. Verdeel het ruwvoer over de dag, zodat er geen lange pauzes ontstaan.

Veelgestelde vragen

Hoeveel vezels heeft een paard per dag nodig? Reken op minimaal 1,5% van het lichaamsgewicht aan droge stof uit ruwvoer per dag. Voor de meeste paarden ligt 2% dichter bij de praktijk.

Zijn vezels hetzelfde als ruwvoer? Nee. Ruwvoer is het product – hooi, voordroog, gras, een ruwvoermix. Vezels zijn de structurele koolhydraten daarin. Ruwvoer is alleen wel verreweg de belangrijkste vezelbron.

Kan een sportpaard genoeg energie uit vezels halen? Vaak wel. Voedzame vezelbronnen zoals luzerne kunnen een groot deel van de energiebehoefte dekken. Aflevering 3 gaat daarop in.