Cushing bij paarden (PPID): alles over symptomen en voeding

Pituitary pars intermedia dysfunction (PPID), ook wel de ziekte van Cushing genoemd, is een veelvoorkomende hormonale aandoening. Het komt vaak voor bij oudere paarden. Het treft 20-25% van de paarden ouder dan 15 jaar.

Dankzij toenemende bewustwording bij paardenbezitters en dierenartsen wordt PPID steeds vaker gediagnosticeerd. In dit artikel geven we een duidelijk overzicht van deze aandoening. We bespreken de symptomen, diagnose, behandeling, voeding en levensverwachting.

Wat is PPID, voorheen bekend als de ziekte van cushing bij paarden?

De term “ziekte van Cushing” werd eerder gebruikt vanwege de overeenkomsten met deze ziekte bij honden en mensen. Tegenwoordig wordt de wetenschappelijke term PPID gebruikt, wat staat voor “pituitary pars intermedia dysfunction”. Bij PPID werkt een deel van de hypofyse niet goed. Dit komt door te weinig dopamine in de hypothalamus. Dit leidt tot verhoogde cortisolspiegels, wat tal van gezondheidsproblemen veroorzaakt.

Symptomen herkennen

Het herkennen van symptomen van PPID is cruciaal voor een vroege diagnose. Veel voorkomende symptomen zijn:

• Overmatige beharing (hypertrichose) en vertraagde verharing
• Lethargie en spierverlies
• Een hangende buik
• Overmatig drinken en urineren (polyurie en polydipsie)
• Abnormale vetophopingen
• Overmatig zweten (hyperhidrose)
• Terugkerende infecties
• Hoefbevangenheid (laminitis)
• Veranderingen in gedrag, soms met neurologische symptomen

Vermoedt je PPID bij je paard? Een bloedtest meet het ACTH-niveau. Dit is de beste manier om de diagnose te stellen.

Let op, de kosten van een Cushing-test bij paarden kunnen verschillen. Een snelle diagnose kan ernstige problemen voorkomen.

Oorzaken en ontwikkeling van PPID

Hoewel PPID veel voorkomt, is de precieze oorzaak nog niet volledig bekend. Wat we weten:

• Oxidatieve stress veroorzaakt degeneratie van dopaminerge neuronen in de hypothalamus.
• Deze degeneratie leidt tot een gebrek aan dopamine, waardoor de pars intermedia ongecontroleerd ACTH produceert.
• Het komt vaker voor bij paarden ouder dan 15 jaar, ongeacht geslacht of ras.

Kan PPID worden voorkomen?

De exacte oorzaken van degeneratie in de hypothalamus blijven onduidelijk, wat preventie lastig maakt. Toch kunt u de levenskwaliteit van een paard met PPID verbeteren door:

• Regelmatig ontwormen
• Gebitsverzorging en hoefverzorging
• Een uitgebalanceerd dieet en goede leefomstandigheden

Voeding voor een paard met PPID

De juiste voeding speelt een sleutelrol bij de zorg voor een paard met PPID. Belangrijke aandachtspunten:

1. Water en elektrolyten: Zorg dat er altijd vers water en een zoutblok beschikbaar zijn. Dit is belangrijk voor paarden die veel zweten.
2. Hoogwaardig ruwvoer: Kies voor hooi of weidegras van hoge kwaliteit. Hartog Compact Grass is ideaal vanwege de verteerbaarheid en geschiktheid voor paarden met gebitsproblemen.
3. Aanvullende voeding:
   • Voor magere paarden: Gebruik seniorenvoer met weinig zetmeel, zoals Hartog Senior. Dit helpt om spiermassa te behouden en tekorten aan te vullen. Cushing-paard symptomen zoals gewichtsverlies kunnen hiermee worden aangepakt.
   • Voor paarden met overgewicht: Kies voor een balancer zoals Hartog Essential. Deze is laag in suiker en zetmeel en rijk aan vitamine E en biotine.
   • Voeding bij hoefbevangenheid: Beperk de toegang tot gras. Dit is vooral belangrijk in het voorjaar, de herfst of na droogte.
   • Gebitsproblemen: Gebruik fijngehakt of geweekt voer zoals Hartog Compact Gras, ruwvoer in pellets zoals de Hartog Haycobs. Dit voorkomt problemen met kauwen en bevordert de voedselinname.

Behandeling van PPID: medicatie en zorg

Hoewel PPID niet te genezen is, kunnen de symptomen effectief worden beheerst met medicatie zoals pergolide. Dit dopaminerge medicijn vervangt de functie van dopamine en verlaagt de ACTH-spiegels. Regelmatige monitoring van ACTH-niveaus via bloedtesten is essentieel om de medicatie dosering aan te passen. De kosten voor Cushing-medicatie bij paarden kunnen variëren, maar het verbetert significant de levenskwaliteit.

Daarnaast blijft goede verzorging belangrijk:

• Regelmatig ontwormen, gebits- en hoefverzorging
• Scheren van dikke vachten en zorgen voor schaduw en vers water

Met de juiste zorg, medicatie en voeding kunnen paarden met PPID een goede levenskwaliteit behouden. De levensverwachting van een Cushing-paard hangt af van hoe goed de symptomen worden beheerd.

Conclusie

PPID, ook wel de ziekte van Cushing genoemd, is een veelvoorkomende aandoening bij oudere paarden. Vroegtijdige herkenning van symptomen is belangrijk. Denk aan overmatige beharing, hoefbevangenheid en gedrag veranderingen. Dit helpt bij een snelle diagnose en behandeling.

Heeft uw paard last van jeuk, magerte of andere tekenen van PPID? Raadpleeg uw dierenarts voor advies en voer eventueel een bloedtest uit. Met medicijnen zoals pergolide en een goed dieet kan de levenskwaliteit van paarden met PPID beter worden.

Heb je een paard met cushing? En twijfel je over het juiste rantsoen? Vraag dan een gratis voeradvies aan of neem contact met ons op!

Bronnen

1. Boek: Equine Internal Medicine (Reed, Bayly, Sellon)
2. Kirkwood NC, Hughes KJ, Stewart AJ. Pituitary Pars Intermedia Dysfunction (PPID) in Horses. Vet Sci. 2022 Oct 10;9(10):556. doi: 10.3390/vetsci9100556. PMID: 36288169; PMCID: PMC9611634.
3. Boek: Equine Applied and Clinical Nutrition (Geor, Harris, Coenen)