PPID (Cushing) bij paarden: symptomen, behandeling en voedingstips

PPID is de meest voorkomende hormonale aandoening bij oudere paarden en komt voor bij 20-25% van de paarden boven de 15 jaar. Dankzij de groeiende bewustwording onder paardeneigenaren en dierenartsen wordt PPID tegenwoordig vaker vastgesteld. Dit artikel geeft een uitgebreid overzicht van de aandoening, inclusief de symptomen, diagnose, behandeling, voeding en levensverwachting.

Wat is PPID (voorheen bekend als de ziekte van Cushing bij paarden)?

De term “ziekte van Cushing” werd vroeger gebruikt vanwege de overeenkomsten met de aandoening bij honden en mensen. Tegenwoordig heeft de wetenschappelijke term PPID (Pituitary Pars Intermedia Dysfunction) de voorkeur. Bij paarden met PPID werkt een deel van de hypofyse (de pars intermedia) niet goed door een tekort aan dopamineproductie in de hypothalamus. Dit leidt tot hogere cortisolwaarden, die op hun beurt verschillende gezondheidsproblemen veroorzaken.

Symptomen herkennen

Vroege herkenning van PPID-verschijnselen is belangrijk voor een tijdige diagnose. Veelvoorkomende signalen zijn:

• Overmatige haargroei (hypertrichose) en late vachtwisseling
• Sloomheid en spierverlies
• Een hangbuik
• Overmatig drinken en plassen (polyurie en polydipsie)
• Abnormale vetophopingen
• Overmatig zweten (hyperhidrose)
• Terugkerende infecties
• Hoefbevangenheid (ontsteking van de hoef)
• Gedragsveranderingen, soms met neurologische verschijnselen

Als je vermoedt dat je paard PPID heeft, is een bloedtest die het ACTH-gehalte meet op dit moment de beste manier om de diagnose te bevestigen. Houd er rekening mee dat de kosten van een Cushing-test voor paarden kunnen verschillen, maar een vroege diagnose kan helpen om ernstige complicaties te voorkomen.

Oorzaken en ontwikkeling van PPID

Hoewel PPID veel voorkomt, is de exacte oorzaak nog niet volledig bekend. Onderzoek wijst wel op het volgende:

• Oxidatieve stress zorgt voor degeneratie van dopamineproducerende zenuwcellen in de hypothalamus.
• Deze degeneratie leidt tot een tekort aan dopamine, waardoor de pars intermedia ongecontroleerd ACTH gaat aanmaken.
• PPID komt vaker voor bij paarden boven de 15 jaar, ongeacht ras of geslacht.

Kan PPID voorkomen worden?

Omdat de exacte oorzaak van de degeneratie in de hypothalamus onduidelijk is, is voorkomen lastig. Je kunt de kwaliteit van leven van je paard wel verbeteren door te zorgen voor:

• Regelmatig ontwormen
• Gebits- en hoefverzorging
• Een evenwichtig rantsoen en goede leefomstandigheden

Voeding voor paarden met PPID

Goede voeding speelt een belangrijke rol bij het omgaan met PPID. Belangrijke aandachtspunten in het rantsoen zijn:

• Water en elektrolyten: zorg dat je paard altijd toegang heeft tot vers water en een zoutblok, vooral als je paard veel zweet.
• Ruwvoer van goede kwaliteit: kies voor hooi of weidegras van goede kwaliteit. Hartog Compact Grass is een uitstekende keuze vanwege de goede verteerbaarheid en omdat het geschikt is voor paarden met gebitsproblemen.
• Aanvullend voer afhankelijk van de conditie:
  • Voor paarden met ondergewicht: Kies voor ouder-paardenvoer met een laag zetmeelgehalte, zoals Hartog Senior, om de spiermassa op peil te houden en tekorten te voorkomen. Dit kan helpen bij vermagering, een van de symptomen van PPID.
  • Voor paarden met overgewicht: Gebruik een balancer zoals Hartog Essential, die weinig suiker en zetmeel bevat, maar rijk is aan vitamine E en biotine.
  • Voor paarden die gevoelig zijn voor hoefbevangenheid: Beperk de opname van gras, vooral in seizoenen waarin gras veel suikers bevat (lente, herfst of na periodes van droogte).
  • Voor paarden met gebitsproblemen: Geef fijngehakt of geweekt ruwvoer, zoals Hartog Compact Grass of Hartog Haycobs, zodat kauwen makkelijker gaat en je paard toch de juiste voeding binnenkrijgt.

Behandeling van PPID: medicatie en verzorging

Hoewel PPID niet te genezen is, kunnen de symptomen goed onder controle worden gehouden met medicatie zoals pergolide. Dit middel op basis van dopamine vult het tekort aan dopamine aan en helpt de ACTH-waarden te reguleren. Regelmatige bloedonderzoeken om de ACTH-waarden te volgen zijn belangrijk om de dosering van de medicatie aan te passen. De kosten van Cushing-medicatie voor paarden verschillen, maar de behandeling verbetert de kwaliteit van leven aanzienlijk.

Daarnaast blijft goede algemene verzorging belangrijk:

• Regelmatig ontwormen en zorgen voor gebitscontrole en hoefverzorging
• Dikke vacht scheren en zorgen voor schaduw en vers water

Met de juiste verzorging, medicatie en voeding kunnen paarden met PPID een goede kwaliteit van leven behouden. De levensverwachting van een paard met Cushing hangt ervan af hoe goed de symptomen onder controle worden gehouden.

Conclusie

PPID, ook bekend als de ziekte van Cushing, komt vaak voor bij oudere paarden. Het vroeg herkennen van symptomen zoals overmatige haargroei, hoefbevangenheid en gedragsveranderingen is belangrijk voor een tijdige diagnose en behandeling. Heeft jouw paard last van jeuk, vermagering of andere signalen van PPID? Raadpleeg dan je dierenarts voor advies en overweeg een bloedonderzoek.

Met de juiste medicatie, zoals pergolide, en een goed samengesteld rantsoen kunnen paarden met PPID een veel betere kwaliteit van leven hebben.

Heeft jouw paard Cushing en weet je niet zeker wat het beste rantsoen is?
Vraag gratis voeradvies aan of neem contact met ons op voor meer informatie!

Bronnen

1. Boek: Equine Internal Medicine (Reed, Bayly, Sellon)
2. Kirkwood NC, Hughes KJ, Stewart AJ. Pituitary Pars Intermedia Dysfunction (PPID) in Horses. Vet Sci. 2022 Oct 10;9(10):556. doi: 10.3390/vetsci9100556. PMID: 36288169; PMCID: PMC9611634.
3. Boek: Equine Applied and Clinical Nutrition (Geor, Harris, Coenen)