Verharen: waarom het soms misgaat en hoe je je paard kunt helpen

Twee keer per jaar wisselt je paard van vacht. In het voorjaar verdwijnt de dikke wintervacht en in de herfst groeit er een warmere voor in de plaats terug.

Het is een natuurlijk proces, maar het verloopt niet bij elk paard soepel. Sommige paarden houden hun vacht weken vast terwijl de rest van de stal allang klaar is. En soms is de nieuwe vacht doffer dan je had gehoopt.

Voeding, leeftijd, gezondheid en management spelen allemaal een rol.

Kort antwoord

Tijdens de vachtwisseling maakt een paard miljoenen nieuwe haren aan. Dat kost energie en bouwstoffen. Haar bestaat grotendeels uit keratine, dat is opgebouwd uit aminozuren. Voldoende eiwit van goede kwaliteit, essentiële vetzuren, vitamine A, biotine, zink en koper ondersteunen de ontwikkeling van een gezonde huid en een glanzende vacht van binnenuit.

Waarom verhaart een paard?

Verharen wordt vooral bepaald door daglengte. Naarmate de dagen korter of langer worden, verandert de hormonale balans van je paard en komt de aanmaak van een nieuwe vacht op gang.

Bij sommige paarden is dat proces verstoord. Het bekendste voorbeeld is PPID, ook wel Cushing genoemd. Deze paarden houden vaak een opvallend lange of krullende vacht en hebben moeite met verharen.

Bij een gezond paard verloopt de vachtwisseling meestal vanzelf. Dat betekent niet dat voeding geen rol speelt. Het proces start uit zichzelf, maar het lichaam moet de nieuwe vacht nog wel ergens van opbouwen.

Waar is een nieuwe vacht van gemaakt?

Keratine: een structureel eiwit dat is opgebouwd uit aminozuren.

Als het rantsoen niet genoeg eiwit van goede kwaliteit bevat, kan dit invloed hebben op de aanmaak van nieuwe haren. De vachtkwaliteit kan achteruitgaan en de vernieuwing van de vacht kan minder efficiënt verlopen.

Het gaat hierbij niet alleen om hoeveel eiwit het rantsoen bevat, maar vooral om de samenstelling. Essentiële aminozuren zoals lysine en methionine zijn belangrijk, omdat je paard ze niet zelf kan aanmaken en ze uit het rantsoen moet halen.

Wat doen vetzuren voor huid en vacht?

Een gezonde vacht draait niet alleen om de haren zelf, maar ook om de conditie van de huid eronder.

Essentiële vetzuren maken deel uit van de celmembranen van huidcellen en dragen bij aan een goed werkende huidbarrière. Deze beschermlaag helpt vocht vast te houden en ondersteunt de weerstand van de huid tegen invloeden van buitenaf.

De huid maakt ook een natuurlijke vetlaag aan die de haren bedekt. Deze laag helpt uitdroging tegen te gaan en draagt bij aan de natuurlijke glans van de vacht.

Veel paarden krijgen via het rantsoen ruim voldoende omega-6-vetzuren binnen. De opname van omega-3 kan lager zijn, vooral wanneer het rantsoen vooral uit hooi en krachtvoer bestaat en weinig vers gras bevat.

Welke vitaminen zijn belangrijk voor de vacht?

Vitamine A ondersteunt de normale werking van de huid. Tekorten komen niet vaak voor, maar kunnen ontstaan wanneer paarden langere tijd afhankelijk zijn van oudere of minder goede hooikwaliteit. Luzerne is een goede bron van provitamine A.

Biotine is vooral bekend vanwege zijn rol bij de gezondheid van de hoeven, maar ondersteunt ook processen in de huid. Een tekort kan zichtbaar worden in de conditie van huid, vacht en hoeven.

Eén verschil is goed om te weten: hoefhoorn groeit langzaam en haar niet. In de hoef duurt het maanden voordat een aanpassing in het rantsoen zichtbaar wordt, terwijl de vacht sneller reageert. Meer lezen kan in ons artikel over de voordelen van biotine voor paarden.

Welke mineralen dragen bij aan het verharen?

Verschillende mineralen en sporenelementen spelen een rol bij de kwaliteit van huid en vacht. Twee ervan springen eruit.

Zink speelt een rol bij de vorming van keratine, het belangrijkste bouwmateriaal van haar. Als de aanvoer tekortschiet, kunnen huid en vacht daar last van hebben.

Koper ondersteunt onder andere de pigmentatie van de vacht, waardoor het een rol speelt in de diepte en intensiteit van de vachtkleur. Koper is ook betrokken bij de vorming en het onderhoud van bindweefsel in de huid.

Een goede aanvoer van zink en koper ondersteunt de structuur en het uiterlijk van de vacht en draagt zo bij aan de vachtwisseling en aan een gezond ogend paard.

Het gaat om meer dan voeding

Voeding is van binnenuit belangrijk voor een gezonde vacht, maar ook andere factoren spelen mee.

Leeftijd, algemene gezondheid, mogelijke hormonale aandoeningen en de algehele conditie van je paard beïnvloeden allemaal hoe soepel de vachtwisseling verloopt. Bij oudere paarden spelen de tanden vaak een rol: wat niet goed gekauwd wordt, wordt ook niet goed opgenomen.

Voeding kan een gezonde huid en een gezonde vacht ondersteunen, maar het is altijd een onderdeel van een groter geheel.

Hoe ondersteun je je paard tijdens de vachtwisseling?

1. Kijk kritisch naar het rantsoen. Een goede energievoorziening, voldoende eiwit van goede kwaliteit, essentiële vetzuren, vitamines en sporenelementen vormen samen de basis voor een gezonde huid en vacht.
2. Kijk naar je eiwitbron, niet alleen naar het eiwitgehalte. De aminozuursamenstelling bepaalt wat het lichaam ermee kan.
3. Begin op tijd. De nieuwe vacht wordt opgebouwd uit wat op dat moment beschikbaar is.
4. Borstel regelmatig. Zo verwijder je loshangend haar en blijven huid en vacht schoon.
5. Laat de tanden van oudere paarden controleren.
6. Blijft de vacht ook buiten het seizoen slecht? Overleg met je dierenarts.

Conclusie

Verharen is een natuurlijk proces, dat op gang komt door de veranderende daglengte. Om een nieuwe vacht aan te maken, heeft het lichaam dan de juiste bouwstenen en voedingsstoffen nodig.

Een rantsoen met voldoende eiwit van goede kwaliteit, omega-3-vetzuren, vitamines en sporenelementen ondersteunt huid en vacht in deze periode. Samen met goed management en aandacht voor de gezondheid van je paard vormt dat de basis voor een soepele beharingswisseling en een gezonde, glanzende vacht.

Veelgestelde vragen

Welke voedingsstoffen zijn belangrijk voor een glanzende vacht? Eiwit van goede kwaliteit met voldoende lysine en methionine, essentiële vetzuren, vitamine A, biotine en de sporenelementen zink en koper.

Waarom bestaat haar uit eiwit? Haar bestaat grotendeels uit keratine, een structureel eiwit opgebouwd uit aminozuren. Lysine en methionine zijn hierbij essentieel, omdat het paard ze niet zelf kan aanmaken.

Wat doet zink voor de vacht van een paard? Zink speelt een rol bij de vorming van keratine, het belangrijkste bouwmateriaal van haar. Als de aanvoer onvoldoende is, kan de kwaliteit van huid en vacht afnemen.

Waarom is de vacht van mijn paard dof en verbleekt? Koper ondersteunt de pigmentatie van de vacht en speelt daarom een rol bij de diepte en intensiteit van de kleur.

Mijn paard verhaart niet. Wat kan er aan de hand zijn? Leeftijd, algemene conditie en gezondheid spelen allemaal een rol. Houdt je paard een opvallend lange of krullende vacht, laat hem dan controleren op PPID (Cushing).

Wanneer moet ik het rantsoen aanpassen voor de beharingswisseling? Bij voorkeur voordat de beharingswisseling begint, want de nieuwe vacht wordt opgebouwd uit wat op dat moment beschikbaar is.

Bronnen

• Kentucky Equine Research (z.d.). Nutrition for the horse’s skin. Equinews. https://ker.com/equinews/nutrition-for-the-horses-skin/
• Thunes, C. (2026, 7 maart). Can nutrition help a horse shed? The Horse. https://thehorse.com/157065/can-nutrition-help-a-horse-shed/