Luzerne voor paarden

Wat is luzerne?

Luzerne, ook wel alfalfa genoemd, is een vlinderbloemige plant en wordt wereldwijd veel gebruikt in paardenvoer vanwege de vele voordelen. Het wordt vaak gezien als de koningin van het ruwvoer. Wist je dat luzerne een ander gewas is dan gras?

In tegenstelling tot gras hoeft luzerne niet bemest te worden, omdat het stikstof uit de lucht kan vastleggen en gebruiken om hoogwaardig eiwit te maken. Dat maakt het zo anders dan gras. Zelfs als gras bemest wordt, bevat het over het algemeen veel minder eiwit.

De luzerneplant heeft een stengel met bladeren (en paarse bloemen als de plant bloeit). De stengel is vooral rijk aan vezels, terwijl de bladeren het meeste eiwit, de meeste vitamines, mineralen en sporenelementen bevatten.

Luzerne wordt op verschillende manieren verwerkt voor gebruik in paardenvoer. De bekendste vorm is als ruwvoer (of ruwvoervervanger), bijvoorbeeld in een ruwvoermix. Luzerne wordt echter ook veel gebruikt in pellets (zoals Hartog Lucerne Pellets) en in muesli's (zoals Hartog Strength) als bron van vezels.

Wat zijn de voordelen van luzerne voor paarden?

Luzerne biedt paarden verschillende voordelen:

1. Rijk aan vezels en structuur. Zoals hierboven beschreven is luzerne een soort ruwvoer en dus rijk aan vezels. Door het hoge vezelgehalte draagt luzerne bij aan een gezonde spijsvertering en kan het de darmgezondheid ondersteunen. Het spijsverteringsstelsel van een paard is volledig afgestemd op het verwerken van vezels. Het is dan ook niet vreemd dat vezels essentieel zijn voor de algehele gezondheid en helpen om spijsverteringsproblemen zoals koliek en maagzweren te voorkomen. Daarnaast zorgt de structuur van luzerne ervoor dat paarden gaan kauwen. Dit verhoogt de speekselproductie, wat helpt om een gezonde maag te ondersteunen.
   Tip: Meng je krachtvoer met luzerne om de voeropname te vertragen, het kauwen te bevorderen en je paard extra voedingsstoffen te geven, zonder de hoeveelheid krachtvoer te verhogen.
2. Rijk aan hoogwaardig eiwit. Luzerne is rijk aan van nature aanwezige vitamines, mineralen en sporenelementen, maar staat vooral bekend om het hoge eiwitgehalte. Daarom wordt luzerne vaak aan het rantsoen van een paard toegevoegd om de spieropbouw te ondersteunen. Bovendien kan een voldoende eiwitopname helpen om een paard meer "body" te geven. Dit is vooral gunstig voor sportpaarden, paarden met een hogere eiwitbehoefte of paarden met ondergewicht.
3. Rijk aan calcium. Een ander belangrijk kenmerk van luzerne is dat het rijk is aan calcium. Dit mineraal is essentieel voor de ontwikkeling en ondersteuning van botten en tanden. Vooral bij drachtige merries kan dit een belangrijke aanvulling zijn om de ontwikkeling van het ongeboren veulen te ondersteunen. Calcium heeft ook een bufferende werking op maagzuur, wat kan helpen om maagzweren te voorkomen.
4. Laag suiker- en zetmeelgehalte. Alle ruwvoer bevat enige hoeveelheid suiker. Luzerne heeft over het algemeen echter een lager suikergehalte dan veel ander ruwvoer, zoals gras. Gemiddeld bevat luzerne ongeveer 4,5% suiker, terwijl hooi ongeveer 10% bevat. Dat maakt luzerne zeer geschikt voor paarden die gevoelig zijn voor suikers. In sommige gevallen wordt melasse aan luzerne toegevoegd, zoals in Hartog Lucerne Mix, maar ook dan blijft het suikergehalte lager dan dat van gemiddeld hooi. Heb je liever een melassevrij alternatief? Dan kun je kiezen voor Hartog Lucerne Plus of Hartog Digest.

Voor welke paarden is luzerne geschikt?

Zoals je misschien al gemerkt hebt, is luzerne een veelzijdig ruwvoer dat geschikt is voor verschillende soorten paarden, afhankelijk van hun behoeften en hun manier van houden. Over het algemeen profiteren de volgende paarden het meest van luzerne:

1. Sportpaarden. Paarden die actief zijn in verschillende paardensportdisciplines, zoals dressuur, springen, mennen of endurance, hebben vaak een hogere eiwitbehoefte. Dankzij het hoge eiwitgehalte kan luzerne een waardevolle aanvulling op het rantsoen zijn, bijvoorbeeld om de spierontwikkeling en het herstel na de training te ondersteunen.
2. Gevoelige, nerveuze paarden. Door het lage suiker- en zetmeelgehalte maakt luzerne paarden niet heet of druk. Het is ideaal om extra voedingsstoffen aan het rantsoen van je paard toe te voegen zonder meer krachtvoer te voeren.
3. Jonge, groeiende paarden. Jaarlingen en jonge paarden in training hebben meer voedingsstoffen nodig om gezond te groeien en zich goed te ontwikkelen. Luzerne is rijk aan calcium en andere essentiële voedingsstoffen en helpt zo sterke botten, spieren en een gezond gebit te ondersteunen.
   Let op: veulens en jaarlingen hebben minder ontwikkelde tanden, waardoor luzerne qua structuur te grof kan zijn. In dat geval raden we aan om luzerne in pelletvorm te voeren, zoals Hartog Lucerne Pellets.
4. Paarden met een te laag gewicht. Heb je een paard dat te licht is of moeite heeft om op gewicht te blijven? Dan kan luzerne een waardevolle aanvulling op het rantsoen zijn. Dankzij het hoge eiwitgehalte en de verteerbare vezels kan luzerne helpen om een gezonde conditie op te bouwen, zonder dat je meer krachtvoer hoeft te voeren.
5. Drachtige en zogende merries. Wanneer een merrie drachtig is of zoogt, stijgt haar behoefte aan voedingsstoffen, niet alleen voor haarzelf, maar ook om het ongeboren veulen of het drinkende veulen te ondersteunen. Luzerne kan helpen om aan deze hogere behoefte te voldoen dankzij het eiwit en andere essentiële voedingsstoffen, en ondersteunt zo een gezonde groei en ontwikkeling.
6. Paarden met spijsverteringsproblemen. Dankzij het hoge gehalte aan vezels en calcium kan luzerne paarden ondersteunen die gevoelig zijn voor maagzweren, koliek of andere spijsverteringsproblemen. De vezels ondersteunen een gezonde darmwerking, terwijl calcium maagzuur kan bufferen en kan helpen bij het voorkomen van zweren. Bovendien stimuleert het extra kauwen door de structuur de speekselproductie, wat ook helpt om maagzuur te neutraliseren.

Hoeveel luzerne kun je per dag voeren?

Hoeveel luzerne je per dag kunt voeren is verschillend en hangt af van meerdere factoren, zoals de specifieke behoeften van het paard en je voerdoel. Er is geen pasklaar antwoord en de juiste hoeveelheid verschilt per paard.

Er zijn wel een paar algemene richtlijnen. Voer je luzerne om structuur aan krachtvoer toe te voegen, dan kan één schep per voerbeurt al genoeg zijn. Wil je profiteren van het eiwit en de andere voedingsstoffen, bijvoorbeeld voor spieropbouw of gewichtstoename, dan is het aan te raden meer luzerne te voeren.

De exacte hoeveelheid hangt af van het product en het merk, en van het percentage luzerne in het product. Voor Hartog Lucerne Mix en Hartog Lucerne Plus (met het hoogste luzernegehalte) adviseren we 1,5 tot 3 kg per dag voor een paard van 600 kg als je extra eiwit wilt geven. Minder voeren heeft een beperkt effect op spieropbouw of gewichtstoename.

Tip: een standaard emmer van 10 liter bevat ongeveer 1,5 kg Hartog Lucerne Mix.

Onbalans in de calcium-fosforverhouding

Tot slot is het bij het voeren van luzerne belangrijk om de calcium-fosforverhouding in de gaten te houden, vooral bij meer dan 2 kg per dag. Luzerne heeft een verhouding van ongeveer 5:1, terwijl de ideale verhouding voor een volwassen paard 2:1 is. Dit wordt echter pas een punt van aandacht als er grote hoeveelheden worden gevoerd.

Waar het om gaat is de balans van het totale rantsoen, niet van losse onderdelen. In de meeste gevallen maakt luzerne deel uit van een uitgebalanceerd rantsoen en wordt de verhouding bijgestuurd door andere voeders. Een rantsoen van 10 kg hooi, 2 kg krachtvoer en 2 kg Hartog Lucerne Mix of Hartog Lucerne Plus is bijvoorbeeld nog steeds goed in balans. Vormt luzerne een groot deel van het rantsoen, dan kun je dit in balans brengen met fosforrijke voeders zoals granen of zemelen.

Twijfel je over de juiste hoeveelheid luzerne voor je paard of pony? Dan kun je altijd gratis voeradvies bij ons aanvragen.

Verschillende soorten luzerne voor paarden

Er zijn verschillende soorten luzerne die geschikt zijn om aan paarden te voeren, elk met eigen kenmerken en voordelen:

1. Kunstmatig gedroogde luzerne. Luzerne wordt in een fabriek gedroogd met warme lucht. Zo daalt het vochtgehalte en is het langer houdbaar. Doordat de luzerne na de oogst snel wordt gedroogd, blijven de voedingsstoffen goed behouden. Verkrijgbaar als pellets, brokken en mixen.
2. Zongedroogde luzerne. Zoals de naam al zegt, wordt deze luzerne op natuurlijke wijze in de zon gedroogd. Het bladgehalte blijft minder goed behouden en de voedingswaarden kunnen minder constant zijn.
3. Luzernepellets. Luzerne (meestal het bladgedeelte) wordt geperst tot pellets. Deze vorm is praktisch en sterk geconcentreerd, omdat hij vooral de voedzaamste delen van de plant bevat. Ideaal voor paarden met kauwproblemen of een minder goede eetlust. Een nadeel is dat het minder structuur biedt en daardoor minder kauwen stimuleert.
4. Luzernemixen. Een veelgebruikte vorm onder paardeneigenaren. Gehakte luzerne (meestal kunstmatig gedroogd) wordt in balen verpakt. Soms gemengd met vitamines, mineralen of andere soorten ruwvoer om aan specifieke behoeften te voldoen. Deze mixen zijn een handige manier om extra vezels te geven. Voorbeelden zijn Hartog Lucerne Mix en Hartog Digest.

Hartog luzerne voor paarden

Bij Hartog bieden we een reeks luzerneproducten die speciaal voor paarden zijn samengesteld. Eén daarvan is Hartog Lucerne Mix, onze originele luzernemix die we al sinds 1991 maken. Hartog Lucerne Mix is gemaakt van luzerne. In dit product nemen we het bladmateriaal bewust op in de uiteindelijke mix, zodat de voordelen van zowel de bladeren als de stengels worden benut. Het blad van de luzerneplant bevat de hoogste concentratie voedingsstoffen waar luzerne om bekendstaat, en is daarmee het “goud” van de plant.

Ook hebben we Hartog Lucerne Plus. Hartog Lucerne Plus is gemaakt van pure luzerne, verrijkt met lijnolie. Dat onderscheidt het van Hartog Lucerne Mix, waaraan melasse is toegevoegd. Deze mix kan helpen bij een gezonde, glanzende vacht en ondersteunt de spieropbouw dankzij het hoogwaardige eiwitgehalte.

Tot slot hebben we Hartog Digest. Hartog Digest is speciaal samengesteld om het spijsverteringsstelsel van je paard te ondersteunen. Deze ondersteuning werkt op twee manieren. Ten eerste is Hartog Digest gebaseerd op ruwvoer, waardoor je paard er langer over doet om te eten en meer speeksel aanmaakt. Ten tweede bevat het functionele ingrediënten die het spijsverteringsstelsel ondersteunen, zoals postbiotica, magnesium, luzerne en lijnolie. De toegevoegde magnesium en luzerne helpen allebei om maagzuur te neutraliseren. Daarnaast bevat Hartog Digest postbiotica, die zorgen voor de juiste combinatie van metabolieten om de microbiota te voeden, het evenwicht te helpen behouden en de darmgezondheid te ondersteunen.

Benieuwd wat Hartog voor jouw paard kan betekenen? Vraag gerust voeradvies aan!