Horse grazing in the pasture

Fructaanindex: wat is het en hoe gebruik je het om de gezondheid van je paard te ondersteunen?

Met goed inzicht in de fructaanindex kan je paard de hele zomer veilig grazen. Het fructaangehalte in gras schommelt sterk onder invloed van temperatuur, zonlicht en groeisnelheid. Zonder kennis van deze veranderingen kan een paard onbewust te veel fructaan binnenkrijgen, met alle mogelijke gezondheidsrisico's van dien. Juist daarom is inzicht in en het volgen van de fructaanindex geen luxe, maar een essentieel onderdeel van verantwoord weidebeheer.

Wat is fructaan in gras en waarom is het belangrijk voor paarden?

Fructaan is een type suiker dat in gras voorkomt. Het dient als energieopslag voor de plant. Wanneer gras meer energie produceert dan het voor groei kan gebruiken, slaat het dit teveel aan energie op als fructaan.

Paarden kunnen fructaan in de dunne darm niet goed verteren. Grote hoeveelheden kunnen daardoor in de dikke darm terechtkomen, waar ze problemen kunnen veroorzaken.

Waarom paarden gevoelig zijn voor fructaan

Paarden zijn van nature gemaakt om grote hoeveelheden energiearm, vezelrijk ruwvoer te eten. Tegenwoordig bevat gras in goed onderhouden weides vaak meer suikers dan hun spijsvertering aankan. Een te hoog fructaangehalte kan leiden tot:

  • Hoefbevangenheid
  • Spijsverteringsproblemen
  • Insulineresistentie
  • Overgewicht

Daarom is inzicht in de fructaanindex essentieel voor verantwoord weidebeheer.

Betekenis van de fructaanindex

De fructaanindex geeft een indicatie van de hoeveelheid fructaan in gras op een bepaald moment. Het is geen exacte meting, maar een richtlijn op basis van weersomstandigheden zoals temperatuur, zonlicht en groeiomstandigheden.

De index houdt rekening met factoren zoals:

  • Temperaturen 's nachts
  • Zonuren
  • Grasgroei en stressfactoren

Hoe kouder de nacht en hoe zonniger de dag, hoe groter de kans op een verhoogd fructaangehalte in het gras.

Welke factoren beïnvloeden het fructaangehalte in gras?

Factoren die het fructaangehalte beïnvloeden:

  • Nachtvorst of temperaturen onder 5°C
  • Veel zonneschijn overdag
  • Droogte of kort afgegraasd gras

Wanneer gras stress ervaart, bijvoorbeeld door lage temperaturen of intensieve beweiding, neemt het fructaangehalte toe. Dit is vaak het geval in kort begraasde paardenweides.

Fructaangehalte in weidegras: waar moet je op letten?

Gras is niet alleen een bron van vezels, maar ook een belangrijke factor bij het beheren van de fructaanopname van je paard. De samenstelling van de weide, de grassoort en de tijd van het jaar hebben allemaal direct invloed op het fructaangehalte in gras. Door deze factoren zorgvuldig te beheren, kun je het risico op gezondheidsproblemen aanzienlijk verkleinen.

Verschillen tussen grassoorten

Niet alle grassen bevatten evenveel fructaan. Engels raaigras bevat bijvoorbeeld meer fructaan dan kruidenrijke mengsels. De samenstelling van je paardenweide maakt dus een groot verschil.

Risicoperiodes in voorjaar en herfst

Het fructaangehalte in gras is in het voorjaar en de herfst het hoogst. Zonnige dagen gevolgd door koude nachten brengen vooral een hoger risico met zich mee. In deze periodes is het verstandig om de graastijd te beperken of aan te passen, zeker bij paarden die gevoelig zijn voor hoefbevangenheid of koliek.

Zo gebruik je de fructaanindex in de praktijk

De fructaanindex is vooral waardevol als je hem actief gebruikt in je dagelijkse weidebeheer. Door de huidige omstandigheden en het risico op verhoogde fructaangehaltes in gras zorgvuldig te beoordelen, kun je praktische keuzes maken die passen bij jouw paard.

Graastijd plannen met de fructaanindex

Als de fructaanindex hoog is, kun je:

  • Beperk het grazen tot de vroege ochtend na nachten boven 5°C
  • Verkort de graastijd
  • Gebruik een graasmasker

Fructaanmeter: bestaat die echt?

Veel mensen zoeken een fructaanmeter om het fructaangehalte in gras zelf te meten. Helaas is er op dit moment geen betrouwbaar handapparaat waarmee je dagelijks het exacte fructaangehalte in je weiland kunt bepalen.

Toch is er een praktische oplossing: Hoefnatuurlijk heeft een online fructaanindex ontwikkeld. Hier kun je direct de fructaanindex van vandaag bekijken. Deze fructaanindex geeft een indicatie van het verwachte fructaangehalte in gras per locatie. Het is geen directe meting, maar een voorspelling op basis van weergegevens zoals de temperatuur (vooral de nachttemperatuur) en het aantal zonuren. Zo ontvang je als paardeneigenaar dagelijks een inschatting van het risico op verhoogde fructaangehaltes in het gras.

Bekijk de fructaanindex van vandaag op de website van Hoefnatuurlijk.

Veelgemaakte fouten bij fructaanbeheer

Een veelgemaakte fout is denken dat jong gras gevaarlijk is. Jong gras groeit snel en slaat daardoor weinig fructaan op. Zolang het gras actief groeit, blijft het fructaangehalte relatief laag. Maar als de nachttemperatuur onder de 5°C zakt, groeit het gras langzamer of stopt het met groeien, en worden overtollige suikers opgeslagen als fructaan. Hoe kouder de nacht, hoe groter de opslag. Grazen na koude nachten is daarom het risicovolst. Grazen na warme nachten is juist het veiligst, want dan is het fructaangehalte het laagst.

Een andere veelgemaakte fout is de paardenweide te kort laten afgrazen. Als gras te kort wordt afgegraasd, raakt het gestrest en maakt het meer fructaan aan om te herstellen. Daarnaast wordt fructaan opgeslagen in het onderste deel van de stengel, vlak boven de wortel. Dat betekent dat paarden bij heel kort gras juist de fructaanrijkste delen eten.

Verstandig omgaan met fructaan voor een gezond paard

De fructaanindex is een waardevol hulpmiddel voor elke paardeneigenaar. Door de fructaanindex in de gaten te houden en rekening te houden met het fructaangehalte in gras, kun je helpen gezondheidsproblemen te voorkomen. Een goed beheerde weide, in combinatie met kennis en zorgvuldige observatie, draagt bij aan een fit en gezond paard.

Blijf je paard altijd kritisch beoordelen. Elk paard reageert anders op gras, weidetijd en veranderingen in het rantsoen. Let op signalen zoals gevoelige hoeven, veranderingen in gedrag of schommelingen in gewicht, en pas je management daar waar nodig op aan.

Twijfel je over het rantsoen van je paard of wil je graag persoonlijk advies voor jouw situatie? Wij helpen je graag met gratis, persoonlijk voeradvies.

Lees ook:

Terug naar blog

Voertips, rechtstreeks in je inbox

Seizoensadvies voor paarden en boerderijdieren, in jouw taal.