Waarom vezels de basis vormen van het rantsoen van je paard
Wil je een gezond, fit en tevreden paard? Dan begint alles met vezels. In deze serie legt Maartje uit waarom, in korte afleveringen over spijsvertering, ruwvoer, kauwen en gedrag.
Kort antwoord
Vezels vormen de basis van het rantsoen van een paard, omdat het spijsverteringsstelsel van het paard daarop is gebouwd. Bacteriën in de blinde darm en de dikke darm fermenteren vezels tot vluchtige vetzuren, een bron van langzaam vrijkomende energie. Vezelrijk ruwvoer zorgt ook voor kauwtijd en speeksel, die de maag beschermen, en houdt een paard uren bezig.
Waarom begint alles met vezels?
Een paard is een grazer. In een natuurlijke omgeving neemt het tot wel achttien uur per dag vezelrijk ruwvoer op. Het spijsverteringsstelsel past bij dat patroon: een relatief kleine maag, een korte dunne darm en een grote dikke darm vol bacteriën die vezels fermenteren.
Die volgorde laat ook zien hoe je een rantsoen opbouwt. Ruwvoer is het uitgangspunt. Krachtvoer vul je aan waar ruwvoer niet in de behoefte voorziet, niet andersom. Als richtlijn voer je minimaal 1,5% van het lichaamsgewicht aan droge stof uit ruwvoer per dag. Voor een paard van 600 kg is dat minstens 9 kg droge stof.
Wat doen vezels eigenlijk voor je paard?
Het levert energie. Vezels worden in de dikke darm gefermenteerd tot vluchtige vetzuren (VFA's). Dat geeft een gelijkmatige energiebron, zonder de piek die je krijgt van suiker en zetmeel.
Het beschermt de maag. Ruwvoer eten kost kauwtijd, en kauwen levert speeksel op. Speeksel en het ruwvoer zelf helpen maagzuur te bufferen. In een Belgische cohortstudie onder 200 paarden werd een lage ruwvoeropname in verband gebracht met een hoger risico op maagzweren.
Het brengt rust. Een paard dat lang bezig is met eten, staat minder snel verveeld in de stal. Ruwvoer is net zozeer een kwestie van welzijn als van voeding.
Wie is Maartje Reitsma?
Maartje is voedingsdeskundige bij Hartog en studeerde Animal Sciences aan Wageningen University. Haar kijk op het voeren van paarden draait om vezels, en daarom werkt ze voor een bedrijf dat al meer dan 70 jaar met ruwvoer werkt.
Waar gaat deze serie over?
Elke aflevering draait om vezels:
- wat vezels precies zijn en hoe een paard ze verteert
- waarom te veel suiker en zetmeel problemen geeft
- kauwen, speeksel en maaggezondheid
- de verschillende soorten ruwvoer
- het drogestofgehalte van je ruwvoer
- hoeveel ruwvoer je paard echt binnenkrijgt
- wat ruwvoer doet voor het gedrag van je paard
Waar begin je vandaag?
- Kijk eerst naar je ruwvoer en pas daarna naar wat daarnaast nodig is.
- Weeg, al is het maar één keer, wat er echt in je hooinet gaat.
- Verdeel het ruwvoer over de dag, zodat er geen lange periodes zijn zonder voer.
Die drie stappen kosten bijna niets en veranderen meer dan de meeste supplementen.
Veelgestelde vragen
Hoeveel vezels heeft een paard per dag nodig? Ga uit van minimaal 1,5% van het lichaamsgewicht aan droge stof uit ruwvoer per dag. Voor de meeste paarden ligt 2% dichter bij wat in de praktijk werkt.
Zijn vezels hetzelfde als ruwvoer? Nee. Ruwvoer is het product: hooi, hooilage, gras, een ruwvoermix. Vezels zijn de structurele koolhydraten die erin zitten. Ruwvoer is wel veruit de belangrijkste bron van vezels.
Kan een sportpaard genoeg energie uit vezels halen? Vaak wel. Voedzame vezelbronnen zoals luzerne kunnen een groot deel van de energiebehoefte dekken. Aflevering 3 gaat hier dieper op in.
Bronnen
- Merck Veterinary Manual, Nutritional Requirements of Horses and Other Equids: https://www.merckvetmanual.com/management-and-nutrition/nutrition-horses/nutritional-requirements-of-horses-and-other-equids
- Galinelli N. et al. (2021), High intake of sugars and starch, low number of meals and low roughage intake are associated with Equine Gastric Ulcer Syndrome in a Belgian cohort, Journal of Animal Physiology and Animal Nutrition: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jpn.13215
- Sykes B.W. et al. (2015), ECEIM Consensus Statement: Equine Gastric Ulcer Syndrome in Adult Horses, Journal of Veterinary Internal Medicine: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jvim.13578