Het verteringsstelsel van een paard speelt een cruciale rol in de gezondheid, prestaties en het welzijn van je paard. Wie begrijpt hoe het verteringsproces werkt, kan betere keuzes maken over voeding, voeropname en het voorkomen van spijsverteringsproblemen.
In dit artikel bespreken we stap voor stap de onderdelen van het verteringsstelsel: de mond, slokdarm, maag, dunne darm, twaalfvingerige darm, blinde darm, dikke darm én de rol van de lever. Ook geven we tips om de vertering optimaal te ondersteunen.
1. Mond, het begin van de vertering
Een gezond gebit is de eerste stap naar een goede vertering. In de mond wordt voer fijn gekauwd en vermengd met speeksel. Dit speeksel maakt het voer smeuïger, helpt bij de verplaatsing door de slokdarm en neutraliseert maagzuur.
| Kauwtijd | Speekselvorming | |
| 1 kg ruwvoer | 40 min | 3,5 liter speeksel |
| 1 kg krachtvoer | 10 min | 1 liter speeksel |
💡 Tip: Ruwvoer vraagt meer kauwtijd en stimuleert de speekselproductie, wat de maag beschermt tegen overtollig zuur.
2. Slokdarm, transport naar de maag
Na het doorslikken gaat het voedsel via de slokdarm naar de maag. Dit verloopt meestal soepel, maar bij gulzige eters kan een verstopping (choke) ontstaan.
Voorkomen van verstopping:
- Voer krachtvoer in kleinere porties.
- Meng krachtvoer met ruwvoer zoals de Hartog Lucerne Mix, Hartog Lucerne Plus of Hartog Grass Mix.
- Gebruik een slowfeeder om de eetsnelheid te vertragen.
3. Maag, klein maar belangrijk
De maag van het paard is relatief klein, met een inhoud van slechts 10–15 liter. Dit betekent dat paarden zijn gemaakt om meerdere kleine porties voer verspreid over de dag te eten.
Wanneer het voer voldoende speeksel bevat, mengt het beter met maagsappen en worden voedingsstoffen efficiënter verteerd.
Voeradvies:
- Geef niet meer dan 2 kg krachtvoer per maaltijd.
- Zorg dat minstens 60% van de energiebehoefte uit ruwvoer komt.
- Bied voer zoveel mogelijk gelijkmatig verdeeld over de dag aan.
4. Dunne darm, opname van voedingsstoffen
De dunne darm is ongeveer 20 meter lang en verantwoordelijk voor de vertering van onder andere zetmeel, suikers, eiwitten en vetten. Hier vindt ook de opname van vitaminen en mineralen plaats.
De twaalfvingerige darm (duodenum)
Het eerste deel van de dunne darm heet de twaalfvingerige darm. Hier wordt de voedselbrij vermengd met spijsverteringssappen uit de alvleesklier en gal uit de lever.
Lever produceert gal continu, ook zonder galblaas (paarden hebben er geen). Gal helpt bij de vertering van vetten en ondersteunt de opname van vetoplosbare vitaminen (A, D, E en K).
💡 Tip: Voeg gezonde vetbronnen zoals lijnzaadolie toe om de energie-inname te verhogen zonder extra zetmeel te voeren.
5. Blinde darm, de fermentatiekamer
De blinde darm is groot en bevindt zich aan de rechterzijde van de buik. Hier begint de fermentatie van vezelrijke voeding zoals hooi en gras. Miljoenen bacteriën breken vezels af tot vluchtige vetzuren, die dienen als energiebron.
Belangrijk:
- Een plotselinge verandering van voer kan het bacteriële evenwicht verstoren.
- Introduceer nieuw voer altijd langzaam over 7–10 dagen.
6. Dikke darm, verdere fermentatie en wateropname
Na de blinde darm gaat het voer naar de dikke darm, waar fermentatie wordt voortgezet en water wordt opgenomen. Dit deel van het verteringsstelsel paard is essentieel voor een goede vochtbalans en mestconsistentie.
Gezonde mest bestaat uit afgeronde, gladde mestballen zonder lange, onverteerde vezels. Afwijkingen kunnen wijzen op gebitsproblemen, te snel voerwisselen of een verstoorde darmflora.
7. Endeldarm en mest
In de endeldarm wordt de mest tijdelijk opgeslagen voordat het wordt uitgescheiden. Regelmatige mestcontrole is een waardevolle manier om de gezondheid van het verteringsstelsel in de gaten te houden.
Veelvoorkomende problemen in het verteringsstelsel paard
- Koliek: kan ontstaan door verstopping, gasvorming of zandophoping.
- Diarree: vaak door een verstoorde darmflora of plotseling voerwissel.
- Ondergewicht: kan wijzen op gebitsproblemen, worminfecties of onvoldoende voedingswaarde.
💡 Preventietips:
- Zorg voor onbeperkt schoon drinkwater.
- Geef meerdere kleine voerbeurten per dag.
- Voer langzaam verteerbare vezels voor een stabiele energievoorziening.
Samenvatting
Het verteringsstelsel van het paard is een complex en gevoelig systeem. Door te begrijpen hoe de mond, slokdarm, maag, dunne darm (inclusief twaalfvingerige darm), blinde darm, dikke darm en lever samenwerken, kun je de voeding optimaal afstemmen. Een goede voerstrategie ondersteunt de darmgezondheid, verbetert de prestaties en verkleint de kans op gezondheidsproblemen.


